Je huis winterklaar maken: de checklist per onderdeel

De eerste nachtvorst komt altijd net iets eerder dan je verwacht. De buitenkraan staat nog open, de dakgoot ligt vol blad, en de verwarming slaat op de eerste koude ochtend af. Wie in oktober of november een middag vrijmaakt, voorkomt het meeste daarvan. Hieronder de klussen per onderdeel, met wat je zelf kunt en wanneer je een vakman nodig hebt. Woon je in België: waar de regels verschillen, staat het erbij.

1. Verwarming

De verwarming draait in de winter het hardst, dus daar begin je.

• Onderhoud van de ketel. In Nederland is ketelonderhoud niet verplicht. Volgens Milieu Centraal is bij moderne ketels eens per twee jaar vaak genoeg, in overleg met je installateur; oudere ketels hebben meestal jaarlijks onderhoud nodig. De handleiding geeft het interval van jouw ketel. Plan het liefst vóór het stookseizoen, want in de winter zitten installateurs vol.
• In Vlaanderen is het verplicht. Volgens de Vlaamse overheid moet een centrale verwarmingsketel vanaf 20 kW onderhouden worden: om de twee jaar voor gas, door een erkend technicus, en elk jaar voor stookolie. Onder de 20 kW is het niet verplicht maar wel aangeraden.
• Radiatoren ontluchten. Hoor je getik of geborrel, of worden radiatoren bovenaan niet warm, dan zit er lucht in. Zet de verwarming uit, laat de radiatoren afkoelen en draai het ventiel open tot er water komt. Stap voor stap: radiator ontluchten.
• Waterdruk checken. Na het ontluchten zakt de druk. Bij een koude installatie hoort die meestal tussen 1,5 en 2 bar te staan; de juiste waarde staat in de handleiding. Hoe je bijvult lees je in cv-ketel bijvullen.
• Warmtepomp? Laat hem volgens de fabrikant controleren en maak de filters schoon. Houd de buitenunit vrij van blad en sneeuw.

2. Water: buitenkraan en leidingen

Een bevroren leiding kan scheuren, en dat merk je pas als het weer gaat dooien. Daar ontstaat de echte waterschade.

• Buitenkraan afsluiten. Vóór de eerste nachtvorst: draai binnen de stopkraan dicht, zet de buitenkraan open en laat de leiding leeglopen. Laat hem de hele winter open staan, en berg de tuinslang vorstvrij op. Heb je een vorstvrije buitenkraan, dan hoeft dit niet. Zie buitenkraan afsluiten.
• Leidingen in koude ruimtes. In de schuur, garage, kruipruimte of op een onverwarmde zolder bevriezen leidingen het eerst. Schuif er leidingisolatie omheen, of sluit een leiding die je in de winter niet gebruikt af en laat hem leeglopen. Zie waterleiding vorstvrij maken.
• Weet waar de hoofdkraan zit. Springt er toch een leiding, dan is dat de eerste kraan die dicht moet. Zorg dat iedereen in huis weet waar hij zit, en dat hij niet vastzit: draai hem een keer dicht en weer open.

3. Dak en dakgoot

• Dakgoot schoonmaken. Als de bomen kaal zijn, schep je het blad eruit, beginnend bij de regenpijp. Giet daarna een emmer water in de goot: loopt het vlot weg, dan ben je klaar. Werk niet alleen op een ladder. Zie dakgoot schoonmaken.
• Kijk naar het dak. Vanaf de grond zie je verschoven of gebroken dakpannen vaak al. Laat die vóór de stormen vervangen; zelf het dak op gaan laat je liever aan een dakdekker over.
• Schoorsteen. Gebruik je een open haard of houtkachel, laat de schoorsteen dan minstens één keer per jaar vegen door een vakman. Dat adviseren onder meer de Belgische Civiele Veiligheid en het Verbond van Verzekeraars. Vraag een bewijs: sommige brandverzekeringen vragen erom.

4. Tocht en ventilatie

Tocht dichten scheelt stookkosten, maar ventilatie is iets anders, en die moet juist blijven.

• Kieren opsporen. Ga met een natte hand langs kozijnen, deuren en de brievenbus. Voel je kou, dan tocht het daar. Plak tochtstrips in de sponning, in de dikte die bij de kier past. Zie tocht opsporen.
• Roosters open laten. Ook als het koud is. Een huishouden brengt elke dag liters vocht in huis met douchen, koken en ademen. Gaan de roosters dicht, dan blijft dat vocht binnen, met condens op de ramen en uiteindelijk schimmel.
• Mechanische ventilatie. Maak de ventielen schoon en vervang de filters volgens de handleiding. Een vol filter verplaatst minder lucht.

5. Veiligheid

In de winter staan de verwarming, de haard en de kerstverlichting tegelijk aan. Een goed moment om de veiligheid na te lopen.

• Rookmelders testen. Druk op de testknop, stofzuig de melder en vervang de batterij als hij zwak piept. Volgens de Rijksoverheid is in Nederland sinds 1 juli 2022 een rookmelder verplicht op elke verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken. In België heeft elk gewest eigen regels voor rookmelders; kijk op de website van je gewest. Meer in rookmelder piept.
• Koolmonoxidemelder. Volgens het RIVM adviseert de brandweer een CO-melder in elke ruimte met een verbrandingstoestel, zoals een cv-ketel, geiser of houtkachel. Let bij aankoop op de norm EN 50291-1. Een melder vervangt het onderhoud niet, maar waarschuwt als er toch iets misgaat.
• Kerstverlichting. Gooi snoeren met beschadigingen weg, steek geen stekkerdozen in elkaar, en zet de verlichting uit als je gaat slapen of weggaat.

6. Tuin, balkon en garage

• Tuinmeubels en kussens opbergen of afdekken, en losse spullen vastzetten voor de herfststormen.
• Planten in potten. Olijf, citrus en oleander kunnen niet allemaal dezelfde vorst aan. Wanneer ze naar binnen moeten en hoe vaak ze dan water krijgen, lees je in planten overwinteren.
• Bomen snoeien. Appel, peer en de meeste loofbomen snoei je in de rustperiode, van november tot maart, maar niet als het vriest. Steenfruit zoals pruim en kers juist niet in de winter. Zie bomen snoeien in de winter.
• De auto. Check de bandenspanning, en wissel naar winterbanden als je die gebruikt. Staat de APK of de keuring in de winter gepland, maak dan op tijd een afspraak; zie APK-datum opzoeken.

In welke volgorde?

Niet alles hoeft op één dag. Een praktische volgorde:

Wanneer	Wat
September–oktober	Ketelonderhoud plannen, schoorsteen laten vegen, tocht dichten
Begin stookseizoen	Radiatoren ontluchten, waterdruk checken, rookmelders testen
Vóór de eerste nachtvorst	Buitenkraan afsluiten, leidingen beschermen, planten naar binnen
Als het blad gevallen is	Dakgoot schoonmaken, tuinmeubels opbergen
November–maart	Snoeien op vorstvrije dagen

Voor de rest van het jaar is er het onderhoudsschema, en de onderhoudskalender zet elke week één klus op een rij.

Hoe Domeaz hierbij helpt

In Domeaz plan je deze klussen als onderhoud met een vast seizoen: elk jaar in dezelfde maand, ook als je een keer laat was. De buitenkraan in oktober, de dakgoot in november, het ketelonderhoud om de twee jaar. Je krijgt vooraf een herinnering, en je ziet wie in huis het oppakt. Tik je op “Gedaan”, dan kun je noteren wat het kostte; dat komt in je kostenoverzicht.

De plek van de hoofdkraan en de juiste waterdruk van de ketel zet je bij de huisinformatie, zodat iedereen in huis ze kan vinden. En met tuin en planten aan krijg je een vorstwaarschuwing voor je buitenplanten.

Domeaz is gratis te beginnen, zonder advertenties. Ontdek Domeaz.