Hoe vaak schoorsteen vegen? Houtkachel, open haard, pellets
Bijgewerkt: 2 november 2026

Zodra het kouder wordt, gaat de houtkachel weer aan. De vraag wanneer de schoorsteen voor het laatst geveegd is, komt meestal pas later, als het vuur slecht trekt of het binnen naar rook ruikt. Toch is het een van de belangrijkste klussen voor wie hout of pellets stookt. In dit artikel lees je hoe vaak het moet, waarom, wat het verschil is tussen een houtkachel, open haard en pelletkachel, en wat je verzekeraar ervan vindt. Woon je in België: waar het verschilt, staat het erbij.
Hoe vaak?
Het advies is eenduidig: minstens één keer per jaar. Dat zeggen de brandweer, het Verbond van Verzekeraars en de Belgische Civiele Veiligheid.
Stook je veel, dan vaker. Volgens het Verbond van Verzekeraars moet het rookkanaal vaker geveegd worden als je drie à vier keer per week stookt. De brandweer zegt hetzelfde in andere woorden: hoe vaak precies hangt af van je stookgedrag, dus overleg het met je schoorsteenveger.
| Wat je stookt | Advies |
|---|---|
| Houtkachel of open haard, af en toe | minstens één keer per jaar |
| Houtkachel, drie à vier keer per week of meer | vaker dan één keer per jaar, in overleg met de veger |
| Pelletkachel | minstens één keer per jaar, en de kachel zelf volgens de handleiding |
| Gasketel of gashaard | laten controleren bij het onderhoud van het toestel |
Een goed moment is aan het einde van het stookseizoen of vlak ervoor, zodat de schoorsteen schoon is als je hem nodig hebt.
Waarom het nodig is
Schoorsteenbrand. Bij het stoken van hout, kolen of pellets zet zich roet af tegen de binnenkant van de schoorsteen. Na verloop van tijd koekt dat samen tot creosoot, een teerachtige laag die zeer brandbaar is. Volgens de Belgische Civiele Veiligheid kan creosoot ontbranden bij ongeveer 500 °C, een temperatuur die een kachel of open haard makkelijk haalt. Vat die laag vlam, dan heb je een schoorsteenbrand. In het ergste geval slaat die over op de rest van het huis, schrijft het Verbond van Verzekeraars.
Koolmonoxide. Een vervuilde of verstopte schoorsteen trekt slechter. Dan kan rook terugslaan, en daarmee koolmonoxide (CO). Dat gas zie en ruik je niet. De brandweer adviseert daarom bij de kachel of haard een CO-melder aan het plafond. Waar die precies moet hangen, lees je in rookmelder vervangen en CO-melder ophangen.
Van buitenaf. Ook vogelnesten, bladeren en ingroeiende klimplanten kunnen de schoorsteen verstoppen. Een kap met gaas houdt nesten tegen, zeggen het Verbond van Verzekeraars en de Civiele Veiligheid.
Houtkachel, open haard en pelletkachel
Houtkachel. Stook alleen schoon en droog hout. Nat of rot hout geeft meer creosoot, net als smoren: de luchttoevoer dichtdraaien zodat het vuur lang en laag brandt. Dan verbrandt het hout onvolledig, zegt de brandweer. Stook ook geen geverfd of behandeld hout, sloophout, spaanplaat of karton.
Open haard. Juist bij af en toe stoken vormt creosoot zich sneller, schrijft het Verbond van Verzekeraars, net als bij een koud rookkanaal, zoals bij het aansteken. Dat je de haard alleen met kerst aansteekt, is dus geen reden om het vegen over te slaan.
Pelletkachel. Een pelletkachel heeft een hoger rendement en de rookgassen zijn minder heet. Daardoor denken sommige mensen dat het rookkanaal minder aandacht nodig heeft. Volgens het Verbond van Verzekeraars is dat een onjuiste aanname: ook daar zijn creosoot en schoorsteenbrand mogelijk, en gelden dezelfde eisen. De kachel zelf, met brandpot en asla, maak je schoon volgens de handleiding.
Gas. Bij een gastoestel ontstaat veel minder roet. Volgens de Rijksoverheid laat je een gasverbrandingsinstallatie minstens één keer per twee jaar controleren door een CO-vrij gecertificeerd bedrijf; de brandweer adviseert jaarlijks. Laat daarbij ook de rookgasafvoer nakijken.
Wie veegt, en wat vraag je erbij?
Laat het vegen doen door een vakman. De brandweer raadt een veger aan die is aangesloten bij de Algemene Schoorsteenvegers Patroons Bond (ASPB); het Verbond van Verzekeraars noemt dat ook. Laat hem tegelijk naar scheuren en lekkages kijken, adviseert de Belgische Civiele Veiligheid.
Vraag een bewijs. De Civiele Veiligheid raadt aan altijd een attest te vragen. Bewaar dat, of de factuur van de veger, bij je huispapieren.
Wat vindt je verzekeraar ervan?
In Nederland is schoorsteen vegen niet wettelijk verplicht. Maar verzekeraars verwachten wel dat je je huis goed onderhoudt. Univé schrijft bijvoorbeeld dat brandschade door een slecht onderhouden schoorsteen niet altijd wordt vergoed. Wat jouw verzekeraar precies vraagt, staat in de polisvoorwaarden; kijk daar of bel even.
Laat je een kachel of open haard plaatsen, kijk dan ook of je dat moet melden. Univé vraagt bijvoorbeeld om een nieuwe kachel bij een rieten dak binnen twee maanden door te geven, en eist dan een vonkenvanger op de schoorsteen.
In België kan regelmatig vegen volgens de Civiele Veiligheid verplicht zijn via je brandverzekering of een gemeentelijk politiereglement. In Vlaanderen hoort bij het verplichte onderhoud van een centrale ketel de reiniging en controle van de schoorsteen. Voor een centrale ketel op hout of pellets is dat onderhoud elk jaar verplicht; voor losse kachels en haarden gelden andere regels.
Bij een schoorsteenbrand
Je herkent een schoorsteenbrand volgens de Civiele Veiligheid aan een loeiend geluid in het rookkanaal, een abnormaal heet rookkanaal, een sterke roetgeur, veel zwarte rook en soms vonken of vlammen uit de schoorsteen. De brandweer zegt:
- Bel 112.
- Blus nooit met water. Water wordt stoom, en daardoor kan de schoorsteen scheuren of zelfs ontploffen. Doof het vuur in de kachel met zand of zout.
- Sluit de schoorsteenklep en de luchttoevoer van de kachel, of de deurtjes van de open haard.
- Ventileer na het doven, want er kan koolmonoxide zijn ontstaan.
Laat de schoorsteen daarna door een vakman controleren voordat je weer stookt.
Hoe Domeaz hierbij helpt
Zet je houtkachel of pelletkachel in Domeaz bij je apparaten, met merk, model, de handleiding en de datum van plaatsing. Plan “Schoorsteen laten vegen” als terugkerend onderhoud met een vast seizoen, bijvoorbeeld elk jaar in september. Je krijgt vooraf een herinnering per push en e-mail, ruim voordat de vegers volgeboekt zijn. Zet je schoorsteenveger bij je contacten en koppel hem aan de taak, dan bel je hem met twee tikken.
Tik je op “Gedaan”, dan noteer je wat het vegen kostte; zo zie je in je kostenoverzicht wat de kachel je per jaar kost. Het attest of de factuur voeg je als bijlage toe aan de kachel, zodat je het terugvindt als de verzekeraar erom vraagt.
Meer klussen voor het stookseizoen staan in je huis winterklaar maken, en de rest van het jaar in het onderhoudsschema.
De gratis versie van Domeaz werkt volledig, zonder advertenties en zonder proefperiode. Ontdek Domeaz.
Veelgestelde vragen
- Hoe vaak moet je de schoorsteen laten vegen?
- Minstens één keer per jaar. Dat adviseren de brandweer, het Verbond van Verzekeraars en de Belgische Civiele Veiligheid. Stook je drie à vier keer per week, dan volgens het Verbond van Verzekeraars vaker.
- Moet een pelletkachel ook geveegd worden?
- Ja. Het Verbond van Verzekeraars wijst erop dat ook in het rookkanaal van een pelletkachel creosoot en schoorsteenbrand mogelijk zijn. Voor het rookkanaal geldt daarom hetzelfde: minstens één keer per jaar vegen. De kachel zelf onderhoud je volgens de handleiding.
- Is schoorsteen vegen verplicht?
- In Nederland niet wettelijk. Verzekeraars verwachten wel dat je je schoorsteen goed onderhoudt; volgens Univé wordt brandschade door een slecht onderhouden schoorsteen niet altijd vergoed. In België kan regelmatig vegen volgens de Civiele Veiligheid verplicht zijn via je brandverzekering of een gemeentelijk politiereglement, en in Vlaanderen hoort reiniging van de schoorsteen bij het verplichte onderhoud van een centrale ketel.
- Wat doe je bij een schoorsteenbrand?
- Bel 112. Blus nooit met water: dat wordt stoom, en daardoor kan de schoorsteen scheuren of zelfs ontploffen. Sluit de schoorsteenklep en de luchttoevoer van de kachel, of de deurtjes van de open haard. Ventileer na het doven, want er kan koolmonoxide zijn ontstaan.
- Moet ik een bewijs van het vegen bewaren?
- Dat is verstandig. De Belgische Civiele Veiligheid raadt aan altijd een attest te vragen, en een factuur van de schoorsteenveger is het makkelijkste bewijs als je verzekeraar na een brand vraagt hoe je de schoorsteen hebt onderhouden.
Bronnen
- Brandweer: schoorsteenbrand
- Brandweer: koolmonoxide
- Verbond van Verzekeraars: preventiebrochure schoorstenen (2020)
- Civiele Veiligheid (België): folder schoorsteenbrand
- Vlaamse overheid: verplicht onderhoud van je cv-installatie
- Rijksoverheid: hoe voorkom ik koolmonoxidevergiftiging in mijn huis?
- Univé: schoorsteen vegen (voorbeeld van een verzekeraar)
- Univé: verzekering en houtkachel (voorbeeld van een verzekeraar)
Dit artikel is geschreven met hulp van AI en nagekeken door het Domeaz-team. De bronnen staan in de tekst. Zie je een fout? Mail hello@domeaz.app.